Małe Muzea, duże historie

Projekt "MAŁE MUZEA, DUŻE HISTORIE". Muzeum Kresów w Lubaczowie oraz Stowarzyszenie Grupa Studnia O. serdecznie zapraszają do udziału w projekcie „Małe muzea- duże historie”.

Małe muzea, duże historie” to cykl warsztatów sztuki opowiadania i prezentacji opowieści realizowanych we współpracy z wybranymi „małymi muzeami”, w tym z Muzeum Kresów w Lubaczowie. Projekt jest oparty w całości na sztuce opowiadania i pozwala na wypracowanie, udoskonalenie umiejętności wykonywania między innymi lokalnych narracji.

Warsztat opowiadania obejmuje:

- pracę z ciałem i oddechem

- ćwiczenia na emisję i skalę głosu

- pracę nad strukturą opowieści

- pracę nad pogłębianiem wyobraźni – wizualizację opowieści

- poznawanie tożsamości i odmienności tradycyjnych struktur narracyjnych i współczesnych historii osobistych

- wzbogacanie opowiadania poprzez wykorzystanie innych mediów: zdjęcia, film.

Przedmiotem warsztatów zatytułowanych „Odyseja – od Itaki do Radruża” jest lokalna opowieści o brance tatarskiej Marii Dubniewiczowej /XVII wieczna opowieść potwierdzona zapisem/ w kontekście mitu Odyseusza. Wyśpiewanie lokalnej opowieści w poetyce starożytnego wykonywania eposów.

Projekt przewiduje dwa dwudniowe spotkania warsztatowe. Pierwsze rozpocznie się prezentacją Grupy O., drugie zakończy wspólnym pokazem w wykonaniu uczestników warsztatów. Bezpośrednią grupą odbiorców mogą być pracownicy lokalnych instytucji kulturalnych o charakterze edukacyjnym. Zaproszenie do uczestnictwa w warsztatach adresowane jest do wszystkich osób z lokalnego środowiska zainteresowanych pracą z regionalnymi narracjami i ich wykorzystywaniem w praktyce edukacji kulturalnej: bibliotekarzy, lokalnych animatorów, artystów, nauczycieli. Projekt realizowany jest dzięki dofinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Osoby zainteresowane projektem serdecznie zapraszamy na spotkanie organizacyjne, które odbędzie się w Muzeum Kresów w Lubaczowie, 29 kwietnia, o godz. 11.00. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc prosimy Państwa o wcześniejsze zgłoszenie swojego uczestnictwa w warsztatach, w terminie do 29 kwietnia 2013 r.

/Koordynator projektu ze strony Muzeum: st. kustosz Barbara Kubrak, Dział Oświatowy, tel. 16 632 18 02

SZCZEGÓŁOWY OPIS PROJEKTU „MAŁE MUZEA, DUŻE HISTORIE”

KRÓTKI OPIS
"Małe muzea, duże historie" to cykl warsztatów sztuki opowiadania i prezentacji opowieści zrealizowanych we współpracy z wybranymi "małymi muzeami" - ośrodkami o znaczeniu lokalnym. Są to często miejsca pozbawione "unikalnych eksponatów", ich rzeczywiste znaczenie związane jest z siłą opowieści o przedmiocie, miejscu, osobie, z powodu których muzeum istnieje. Projekt oparty w całości na sztuce opowiadania pozwala na wypracowanie i zdobycie/udoskonalenie umiejętności wykonywania takich lokalnych narracji. Został sformułowany na podstawie doświadczeń naszej pracy warsztatowej w roku 2012; wielu uczestników naszych warsztatów opowiadania to muzealnicy i edukatorzy z małych miejscowości, którzy potrzebują nowych (a jednocześnie tanich, prostych w obsłudze, niestarzejących się, multiplikowalnych) narzędzi w swej pracy. Sztuka opowiadania spełnia wszystkie te warunki.
 
PARTNERZY PROJEKTU
1) Muzeum Jana Wnęka w Odporyszowie 
2) Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec 
3) Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce 
4)Centrum Inicjatyw Edukacyjnych w Kartuzach i Muzeum Kaszubskie im. F. Tredera w   
    Kartuzach 
5) Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie 
6) Sosnowieckie Centrum Sztuki i Muzeum Zamek Sielecki 
7) Muzeum Kresów w Lubaczowie
 
CO PO STRONIE MUZEUM
- udostępnienie przestrzeni na warsztaty i prezentacje spektakli
- wparcie merytoryczne (źródła lokalnych opowieści, lokalne przekazy),
- wsparcie organizacyjne i promocyjne
 
SZCZEGÓŁOWY OPIS PROJEKTU
W roku 2012 dzięki współpracy z ośrodkami animacyjnymi w dużych miastach, takich jak Kraków (Małopolski Instytut Kultury), Poznań (Stowarzyszenie „Jeden świat”), Toruń (Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury), Łódź (Fabryka Sztuki) i Warszawa (Dom Spotkań z Historią), mogliśmy dotrzeć do pracowników lokalnych instytucji kulturalnych – przede wszystkim małych muzeów podejmujących problematykę lokalnej pamięci i tożsamości.
Warsztaty opowiadania historii stały się dla wielu uczestników, z których liczna grupa to muzealnicy i lokalni edukatorzy – pierwszym impulsem, dobrą inspiracją do twórczego wykorzystania tej formy komunikacji/pracy z żywym słowem w swojej pracy edukacyjnej związanej z dziedzictwem lokalnym. Duża część z nich, zwłaszcza przedstawicieli małomiasteczkowych i wiejskich społeczności lokalnych, deklarowała chęć dalszej współpracy z opowiadaczami ze Stowarzyszenia Grupa Studnia O. i tworzenia wspólnych projektów opowiadania historii na zasadzie partnerskiej. Odpowiedzią na tę potrzebę jest projekt „Małe muzea, duże historie”. Tym razem chcemy inspirować sztuką opowiadania historii „na miejscu”, w realnym, lokalnym kontekście – w rzeczywistej przestrzeni małego muzeum, w odniesieniu do konkretnych ekspozycji i obiektów muzealnych, w odniesieniu do lokalnych narracji, legend, podań i opowieści regionalnych.
Do każdego z proponowanych miejsc przyjedziemy z „dużymi” historiami starożytnymi mitami, eposami, średniowiecznymi opowieściami okrągłego stołu, przypowieściami chasydzkimi które staną się punktem odniesienia do opowiadania historii lokalnych, uniwersalną ramą, dzięki której lokalne historie będą mogły być opowiedziane na nowo: w nowym brzmieniu, w nowej formie, w szerszym, kulturowym kontekście.
 
Realizacja projektu obejmuje trzy formy działania:
- spektakl w wykonaniu opowiadaczy z Grupy Studnia O., który jest specjalnie tworzony w odniesieniu do „małych” wątków lokalnych, ale z wykorzystaniem „dużych” historii/mitów różnych kultur
- wspólna praca nad wątkami lokalnymi, z wykorzystaniem lokalnej wiedzy (lokalni animatorzy, muzealnicy) i tradycyjnych form i praktyk ustnej opowieści (opowiadacze z Grupy Studnia O.) – transmisja i fuzja wiedzy i praktyk obu partnerów projektu
- wspólna publiczna prezentacja efektów pracy w przestrzeni muzealnej – stworzenie specyficznej sytuacji narracyjnej w odniesieniu do konkretnej przestrzeni muzealnej..
 
Rezultatem projektu będzie "uruchomienie" lokalnych narracji oraz wykorzystanie ich w codziennej pracy małych muzeów. Nie mają one eksponatów, które ściągałyby publiczność z daleka; ich podstawową siłą powinna więc być narracja, która czyni lokalność wydarzeniem, wartością, czymś unikalnym. W efekcie warsztatów konkretna grupa muzealników wypracuje nie tylko zbiory opowieści na użytek swej codziennej pracy, opanuje umiejętność ich żywego, wiarygodnego przekazywania, zyska też umiejętność "multiplikowania" w oparciu o doświadczenie warsztatu opowiadania jego uczestnicy będą umieli w przyszłości tworzyć własne, nowe narracje.
 
Efektem projektu będzie rozbudowany portal www.opowiadacze.org (istnieje on w pilotażowej wersji) zawierający "wirtualne eksponaty", lokalne opowieści pochodzące z ośrodków zaangażowanych w projekt. W wyniku projektu powstanie także publikacja metodyczna "Małe muzea, duże historie" jako możliwy do pobrania bezpłatny pdf.
 
WARSZTAT OPOWIADANIA każdorazowo obejmuje:
-  pracę z ciałem i oddechem, ćwiczenia na emisję i skalę głosu 
- pracę z rytmem i muzycznością słowa mówionego
- pracę nad strukturą opowieści i spójnością narracyjną 
- pracę nad pogłębianiem wyobraźni – wizualizacją opowieści 
- poznawanie tożsamości i odmienności tradycyjnych struktur narracyjnych i współczesnych historii osobistych
- wzbogacanie opowiadania poprzez wykorzystanie innych mediów: zdjęcia, film.
 
Program poszczególnych spotkań będzie różnicowany w zależności od potrzeb poszczególnych ośrodków/grup:
 
PROPONOWANE OBSZARY TEMATYCZNE
1. Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce.
„Alchemia światła . – od kamienia filozoficznego do lampy naftowej” opowieści o alchemikach, fizykach, filozofach jako kontekst do współczesnej narracji o wynalazkach i odkryciach fizyki kwantowej. Projekt wpisuje się w tradycję lokalnego agonu „Kto opowiada prawdziwą historię Ignacego Łukasiewicza?” – jej wersję apologetyczną i demaskatorską, proponując n o w e t r o p y i szerszy niż lokalny kontekst kuturowy.
 
2. Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie.
„Kalevala”, fiński epos o Vainamoinenie, pierwszym kowalu, mitycznym twórcy żelaza, jako punkt odniesienia do warsztatów opowiadania historii starożytnych hutników i pracy z eposem (i jego różnymi wariantami gatunkowymi: baśnią, pieśnią) . Praktyczne badanie połączenia/pogranicza między językiem archeologii i historii a językiem opowieści.
 
3. Sosnowieckie Centrum Sztuki i Muzeum Zamek Sielecki.
„Opowieści chasydzkie Nachmana z Bracławia” jako punkt odniesienia i sposób budowania narracji historii Żydów z Sosnowca. Warsztat szczególnie skoncentrowany na kwestiach źródeł pamięci lokalnej i tego, w jaki  sposób na podstawie materiałów archiwalnych, historii mówionej, przedmiotów, zdjęć, śladów w przestrzeni budować lokalną narrację.
 
4. Muzeum Jana Wnęka w Odporyszowie.
„Opowieści o lataniu” – mit Dedala, bajki Leonarda da Vinci – w kontekście historii Jana Wnęka, chłopa z okolic Tarnowa, który na zbudowanych przez siebie skrzydłach dokonywał w XIX wieku lotów, startując ze szczytu dzwonnicy w Odporyszowie. Warsztat w pewnym stopniu poświęcony pracy nad perspektywą historii lokalnej (z czyjego punktu widzenia jest ona opowiadana, co zmieniają "osoby narracji")
 
5. Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec.
Średniowieczne opowieści okrągłego stołu na Zamku w Wygiełzowie. Warsztat łączący wątki lokalne z klasycznym repertuarem średniowiecznym legendami arturiańskimi i in. Przy okazji wędrujemy też w stronę pogranicza wyobraźnia historyczna/wyobraźnia/ fantasy, gdyż wiele one ze sobą mają wspólnego, zwłaszcza w narracjach młodego pokolenia.
 
6. Muzeum Kresów w Lubaczowie, we współpracy z Muzeum Cerkwią św. Paraksewy w Radrużu. 
„Odyseja – od Itaki do Radruża”, lokalna opowieść o brance tatarskiej Marii Dubniewiczowej (XVII-wieczna opowieść potwierdzona zapisem) w kontekście mitu Odyseusza. Wyśpiewanie lokalnej opowieści w poetyce starożytnego wykonywania eposów.
 
7. Centrum Inicjatyw Edukacyjnych w Kartuzach i Muzeum Kaszubskie im. F. Tredera 
    w Kartuzach
Opowieści o początkach z różnych kultur jako punkt odniesienia do warsztatu opowiadania legend kaszubskich.
 
W każdym miejscu przewidujemy 2 spotkania warsztatowe; każde potrwa dwa dni. Pierwsze rozpocznie się prezentacją Grupy Studnia O., drugie zakończy wspólnym pokazem pracy w wykonaniu uczestników warsztatu.
 
ODBIORCY PROJEKTU
Bezpośrednia grupa odbiorców to pracownicy lokalnych instytucji kulturalnych o charakterze edukacyjnym – „małych muzeów” jako ośrodków życia kulturalnego w lokalnej społeczności. Zaproszenie do uczestnictwa w warsztatach adresować będziemy szerzej, nie tylko do "etatowych" pracowników małych muzeów (często edukatorami/instruktorami w takich miejscach są 1/2 osoby), lecz także do wszystkich osób z lokalnego środowiska zainteresowanych pracą z lokalnymi narracjami i ich wykorzystywaniem w praktyce edukacji kulturalnej. Zapraszamy więc także: bibliotekarzy, lokalnych animatorów i artystów (ngo, osoby nie zrzeszone), chętnych nauczycieli.
 
Druga grupa odbiorów to społeczność lokalna – dzieci i ich rodziny partycypujący w programach edukacyjnych proponowanych przez „małe muzea”. Zarówno te osoby, które wezmą udział w pokazach warsztatowych i zajęciach muzealnych opracowanych w wyniku tego projektu, jak i ci, którzy skorzystają w przyszłości z propozycji tworzonych już samodzielnie przez muzealnych edukatorów.
 
Odbiorcami pośrednimi projektu w skali ogólnopolskiej będzie środowisko osób zainteresowanych 1) animacją kultury i edukacją kulturalną w kontekście lokalnym 2) sztuką opowiadania jako narzędziem pracy animacyjnej i edukacyjnej. Rezultaty projektu, materiały, metody, inspiracje dotrą do nich przez 1) stronę projektu www.opowiadacze.org 2) publikację końcową "Małe muzea, duże historie".
 
OGÓLNY HARMONOGRAM PROJEKTU
 
Czas trwania projektu: 15 lutego  2013 – 31 grudnia 2013
Luty/marzec 
Kontakt z instytucjami partnerskimi " małymi muzeami": ostateczne potwierdzenia terminów warsztatów, rekrutacja uczestników
Marzec-czerwiec 
Pierwsza faza projektu to prezentacje opowieści oraz pierwszy cykl dwudniowych warsztatów w 7 ośrodkach
Sierpień-październik
Druga faza projektu: cykl dwudniowych warsztatów w 7 ośrodkach zakończony otwartymi pokazami pracy.
Listopad-grudzień 
Trzecia faza projektu – edytorska, podsumowująca
 
Projekt odbywa się dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
 
STOWARZYSZENIE GRUPA STUDNIA O. 
 
Pierwsze w Polsce stowarzyszenie opowiadaczy, działa od 1997 roku.
 
Źródłem repertuaru opowieści jest bogata i różnorodna tradycja literatury ustnej, a także historie autorskie. Sztukę opowiadania traktują jako indywidualną twórczość artystyczną, inspirowaną tradycją, lecz wpisującą się w kontekst współczesności. Praktykę opowiadania historii łączą z działalnością animacyjną i edukacyjną. Opowiadaniem posługują się jako formułą poznawania innych kultur, powszechnie zrozumiałym językiem dialogu międzykulturowego. Owocem 10-letniej pracy Grupy Studni O. jest książka Przyjemności opowiadania pod redakcją Małgorzaty Litwinowicz z 2006 roku. 
 
Działalność Grupy wyrasta ze środowiska uniwersyteckiego skupionego wokół Instytutu Kultury Polskiej UW. Grupa występuje regularnie w muzeach, bibliotekach, domach kultury, placówkach edukacyjnych, teatrach. Jest także organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Praktyk Opowiadania, który miał swoją pierwszą edycję w 2006 roku .  
 
Członkowie Stowarzyszenia prowadzą warsztaty poświęcone sztuce opowiadania – dla nauczycieli, bibliotekarzy, animatorów kultury. Mogą także poprowadzić wykład lub seminarium poświęcone wybranym zagadnieniom dotyczącym sztuki opowiadania. Wystąpienia te, zgodnie ze specjalizacjami poszczególnych prowadzących, mogą dotyczyć zagadnień takich jak: antropologiczne ujęcie fenomenu opowiadania; tradycja opowiadania (formy, gatunki, repertuar, praktyka) w konkretnych kręgach kulturowych (np. polska tradycja ludowa; tradycje narracyjne Bliskiego Wschodu); między literaturą a oraturą – czyli od czytania do opowiadania (np. o ustności w literaturze – Andersen, Grimmowie; praktyka opowiadania a współczesna literatura dziecięca i młodzieżowa).
 
Sylwetki 
 
Beata Frankowska: opowiadaczka, współzałożycielka Stowarzyszenia Grupa Studnia O., eseistka i redaktorka. Zrealizowała wiele widowisk narracyjnych dla dorosłych i dzieci, wśród nich ważne miejsce zajmują projekty związane z lokalną tożsamością, w szczególności z wątkami żydowskimi, a także tematyką gender.
Prowadzi warsztaty opowiadania dla dorosłych i dzieci, zrealizowała widowiska dotyczące historii lokalnej m.in. w Biłgoraju, Kazimierzu Dolnym nad Wisłą, Węgrowie (w ramach współpracy z Centrum Edukacji Obywatelskiej), Piasecznie („Taniec opowieści czyli chasydzi Piaseczna"). Zrealizowała cykl widowisk i spotkań wokół tematyki świąt żydowskich dla Muzeum Historii Żydów Polskich (Ohel 2008, w ramach projektu „Opowiadacze w muzeum").
 
Jarosław Kaczmarek: polonista, opowiadacz, autor piosenek, animator kultury. Zajmuje się przede wszystkim problematyką miejskiej kultury współczesnej - stąd spektakle takie jak „Opowieści bluesowe" (o narodzinach bluesa, ale też o Warszawie), „Garrincha. Samba i śmierć", „Brzydka Afrodyta". Autor oryginalnej warszawskiej gry narracyjnej „Powrót Bazyliszka”.
 
dr Agnieszka Aysen Kaim: opowiadaczka i orientalistka, w Studni O. od 1997 roku. Zajmuje się przede wszystkim opowieściami tureckimi, perskimi, arabskimi - szerokim kręgiem tradycji ustnej Bliskiego Wschodu. Ma w swoim repertuarze m.in. „Perskie miniatury na słowo i instrument", „Opowieść o Dumrulu Szalonym" (na podstawie Księgi Dede Korkuta). Autorka pracy doktorskiej (Instytut Orientalistyki UW) poświęconej sztuce tureckiego meddaha. Adiunkt w Instytucie Slawistyki Południowej Uniwersytetu Łódzkiego, prowadzi tam zajęcia poświęcone wpływom orientalnym w kulturze Słowian Południowych. Koordynatorka projektów kulturalnych o zasięgu krajowym i międzynarodowym (m.in. MYTHOS - My Tradional Heritage - w ramach programu Grundtvig, 2010-2012). Tłumaczka języka tureckiego i angielskiego.
 
dr Małgorzata Litwinowicz-Droździel: zajmuje się sztuką opowiadania od dekady, zrealizowała wiele widowisk narracyjnych (m.in. „Taniec opowieści czyli chasydzi Piaseczna", „Egle, królowa węży i inne baśnie litewskie", „Noc na Zamku Przygód. Opowieści europejskiego średniowiecza"), w ramach działań Stowarzyszenia Grupa Studnia O. współpracowała m.in. z Muzuem Etnograficznym w Warszawie, Zamkiem Królewskim w Warszawie - Działem Oświatowym, Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego, Muzeum Narodowym w Warszawie - Działem Oświatowym, Towarzystwem Naukowym Pruthenia z Olsztyna, Centrum Edukacji Obywatelskiej (program „Ślady przeszłości"), Fundacją Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego (m.in. koncepcja wystawy „Biblioteka – miejsce czytania, miejsce działania" i widowiska narracyjne „Sen Marianny" i „Ludzie księgi"). Dyrektor artystyczna Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Opowiadania „Studnia Opowieści" odbywającego się w Warszawie od 2006 roku. Wieloletnia kierownik specjalizacji „Animacja kultury" w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, autorka publikacji i artykułów dotyczących animacji kultury i edukacji kulturalnej. Lituanistka, adiunkt w Zakładzie Historii Kultury w IKP UW, autorka książki „O starożytnościach litewskich. Mitologizacja historii w XIX-wiecznym piśmiennictwie b. Wielkiego Księstwa Litewskiego" (Universitas, Kraków 2008).