Skarb z Narola

Czerwiec 2016

SKARBY MONET (Lubliniecki i Narolski)

 

technika/materiał: metal (srebro, złoto, miedź) bicie;

datowanie: XIV- XVII w.;

pochodzenie: Polska oraz tereny obecnych Niemiec i Holandii;

 

Lubaczów i okolice to tereny pogranicza, będącego świadkiem wielu burzliwych wydarzeń. Mieszkańcy tych ziem, w trosce o przyszłość własną i swoich rodzin uchronili różnorodne dobra materialne, ukrywając je nieraz przed zawieruchą wojenną i chciwym okiem żołnierzy.

            Na ulicy Bednarskiej w Starym Dzikowie w 1898 roku dokonano znaleziska monet miedzianych, srebrnych oraz złotych. Pochodziły one z pierwszej połowy XVII wieku. Zbiór ten jednak zaginął i dalsze jego losy nie są znane. Podobne koleje spotkały znalezisko monet pochodzących z Lubaczowa, które zdeponowane były w kaflu pieca jednego z domów przy ulicy Kościuszki. Odkrycia dokonano w roku 1954.

            W roku 1965 podczas renowacji zabytkowej cerkwi w Radrużu natrafiono na 9 monet wybitych za czasów panowania Jana Kazimierza, przy czym jedna z nich była falsyfikatem. Trzy monety z tego zbioru odkryto pod podwaliną, a sześć na podwalinie. Pozostawiono je tam najprawdopodobniej w XVII wieku podczas remontu cerkwi.

            Najbardziej spektakularnym skarbem monet ze zbioru eksponowanego obecnie na wystawie stałej jest znalezisko ze Starego Lublińca odkryte w 2000 roku. Monety odkopano w pojemniku, którym był garnek ceramiczny. Okoliczności odnalezienia powyższego zbioru, miały dość burzliwy przebieg z interwencją policji w finale. „Odkrywcy” podczas prac ziemnych postanowili przywłaszczyć sobie skarb. Niestety nie wszystkie monety zostały zwrócone. Na wystawie możemy podziwiać 35 z nich. Są to głównie orty i półtoraki koronne, a także trojaki litewskie i koronne Zygmunta III Wazy, pochodzące z pierwszej połowy XVIII wieku. W znalezisku były również monety pochodzące z Niderlandów jak i terenów współczesnych Niemiec. Najefektowniejszą monetą z tego skarbu jest złoty dukat wybity w 1611 roku w Niderlandach.

            Interesujące znaleziska pochodzą także z Narola. Jeden z odkrytych tam skarbów odkopano na polu ornym. Miejsce odkrycia nazywane jest do dziś „rynkowe” i było niegdyś centrum dawnego Florianowa (obecnie Narol). Znalezisko składało się z 204 szelągów koronnych i litewskich Jana Kazimierza. Jest to największy zbiór monet znalezionych w granicach obecnego powiatu lubaczowskiego.

            Nie było to jednak ostanie znalezisko monet z Narola. Kolejny skarb składał się z 39 sztuk. Większość wykonana została ze srebra, a tylko dwie były miedziane. Pochodziły one z czasów Jana Kazimierza oraz Zygmunta III Wazy. Ciekawszymi monetami ze znaleziska, zwłaszcza ze względu na swoje pochodzenie, są: srebrna moneta pruska, dwa szelągi królowej Krystyny, trojak miasta Rygi oraz dwie szwedzkie monety okupacyjne w tym jedna niezidentyfikowana.