Lipiec 2014

Ikona Matki Boskiej Skruszenie Złych Serc

technika: tempera na desce, złocenie

datowanie: poł. XIX w. (?), Rosja

wymiary: 44 cm x 37 cm

 

Prezentowana ikona ukazuje Matkę Boską w typie ikonograficznym zwanym Hodegetria, co po grecku oznacza wskazująca drogę, czyli ta, która prowadzi do Chrystusa. Schemat Hodegetrii ukazuje Marię frontalnie, w półpostaci, na lewym ręku trzyma małego Chrystusa, na którego wskazuje prawą ręką. Szaty Matki Boskiej to maforium w odcieniach czerwieni i niebieska tunika. Ten typ ikon maryjnych jest najpopularniejszym w całym chrześcijaństwie.

Jednym z wariantów Hodegetrii jest ikona Matki Boskiej Częstochowskiej, której wizerunek w Rosji zyskał nową tożsamość. Kult częstochowskiego obrazu w Rosji rozwinął się w początkach XIX w., kiedy po zajęciu Częstochowy przez wojska carskie kopia cudownego obrazu ofiarowana przez Paulinów trafiła do Petersburga, gdzie została umieszczona w Soborze Kazańskim. Sam wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej zanany był już wiek wcześniej dzięki siedemnastowiecznemu miedziorytowi, na którym rytownik ukazał Hodegetrię w okładzinie (sukienkach) z owego czasu, bez dwóch charakterystycznych rys na policzku Maryi. Poniżej wizerunku ukazywana jest panorama miasta, bądź elementy architektury, które są typowe dla wizerunku Matki Boskiej Skruszenie Złych Serc.

Prezentowana ikona jest częścią kolekcji muzealnej związanej ze sztuką cerkiewną, w której znajdują się m.in. fragmenty wyposażenia cerkiewnego, stroje liturgiczne, ikony domowe i świąteczne.

Poniżej fragment akatystu ku czci Bogurodzicy śpiewanego na Jasnej Górze. (Akatyst jest to nabożeństwo śpiewane ku czci Chrystusa, Matki Boskiej i Świętych. Akatyst podzielony jest na mniejsze części kondakiony oraz ikosy.)


O, Waleczna Hetmanko, 
zwycięską wdzięczności pieśń, 
z niewoli wyswobodzeni, słudzy Twoi, 
niesiem Ci, Bogurodzico. 
Ty, która posiadasz moc niezwyciężoną, 
od wszelkich nieszczęść wybaw nas, 
byśmy do Ciebie wołali: 
Witaj, Oblubienico Dziewicza.