Marzec 2013

 

Drewniana, malowana rzeźba anioła ze skrzypcami być może pochodzi z kościoła w Uhnowie (obecnie Ukraina), gdzie swój ślub planował Artur Grottger z Wandą Mone. Rzeźba powstała w okresie dwudziestolecia międzywojennego i nawiązuje do stylu zwanego Art Deco. 
Należy przypuszczać, że figura przeznaczona była do dekoracji chóru muzycznego. Zdobienie tej partii świątyni muzykującymi aniołami było dosyć częstym zabiegiem, wiązało się to oczywiście z funkcją chóru. Nie można jednak jednoznacznie określić czy rzeźba związana była z tym właśnie chórem. Wiadomo, że część wyposażenia jakie znalazło się w kościele w Baszni Dolnej, skąd pochodzi rzeźba anioła,  trafiła tam własnie z Uhnowa (obecnie Ukraina). Jednak prospekt organowy, który obecnie znajduje się w świątyni powstał, jak podaje kronika parafialna, dla kościoła w Gródku Jagiellońskim (obecnie Ukraina), które po wojnie składowane były w Nysie. Do kościoła w Baszni przywiezione zostały w lipcu 1968 r. i  remontowane w latach następnych. Obecnie organy są nieczynne i zdobione są również figurami muzykujących aniołów, ale odmiennych w formie.
Pierwsze przedstawienia aniołów, które pojawiały się już w III w. na freskach katakumb, mozaikach, reliefach sarkofagów ukazywane były bez skrzydeł, które u anielskich ramion zaczęły wyrastać dopiero w IV w. Biblia podaje, że uskrzydlone były tylko wyższe w hierarchii anioły Cherubiny, które miały do dwóch par skrzydeł i Serafiny posiadające ich aż trzy pary. Od średniowiecza nad głowami aniołów pojawiają się aureole, gwiaździste diademy, tak jak w przypadku opisywanego anioła. Pierwsze wizerunki ukazujące grające anioły odnosiły się do Apokalipsy i były to anioły dmące w trąby ogłaszające nadejście końca czasów. 
 Najwięcej muzykujących aniołów pojawiało się w sztuce renesansu. Jednymi z najbardziej znanych przedstawień są „Muzykujące anioły” z 1480 r. autorstwa Hansa Memlinga. Innym znanym przykładem jest „Grający anioł” z lutnią w dłoniach, pędzla Rosso Fiorentino z 1520 r. 
Na koniec proponuję nawiązujący do muzykujących aniołów wiersz ks. Jana Twardowskiego z 1996 r.
 
 
Anioł grający na skrzypcach
 
Anioł 
na wszystkim zagra
nawet na szarotce
babiego lata nitkach
kiedy tęskni za Polską
gra
na góralskich skrzypcach