Marzec 2019

Portret trumienny Józefa Potockiego

Numer inwentarzowy: Dep. 311/94

Datowanie: ok. 1751 r.

Miejsce powstania: Polska

Autor: portret n.n.; obramienie Salomon Hardwald (Hartwald)

Technika/materiał: olej na blasze; blacha trybowana

Wymiary: 38,5 x 30,5 cm; obramienie: 77 cm x 75 cm

 

Opis

Portret epitafijny hetmana wielkiego koronnego Józefa Potockiego (1673-1751). Portret  ukazujący popiersie magnata z orderem Orła Białego jest typowym ujęciem ceremonialnym, malarstwa połowy XVIII w. Wyjątkowo bogate, srebrne obramienie w formie panoplionu z parą Geniuszy nie ma analogii wśród zachowanych portretów trumiennych. Jego autor znany jest z kilkunastu srebrnych dzieł, które sygnował znakiem SHW, wykonał on m. in. insygnia pogrzebowe – koronę i jabłko Augusta II Mocnego znajdujące się w Dreźnie.  

Portret Józefa Potockiego jest fragmentem castrum doloris, czyli forma ozdobnego katafalku, przy którym odprawiano uroczystości żałobne. O przepychu jaki towarzyszył pogrzebowi Potockiego dowiadujemy się z „Dyaryusza Czterodniowego Pogrzebu ś.p. JMći Pana Jozefa z Potoka na Stanisławowie, Brodach, Xięstwie Zbaraskim y Niemierowie Potockiego Kasztellana Karakowskiego Hetmana Wielkiego Koronnego w Stanisławowie w Kościele Kollegiackim. Anno 1751” (Poczajów 1751) autorstwa Pawła Giżyckiego SJ, wspomniany jest tam też portret: „(…) złożona była misterney inwencyi y roboty kosztowna Trumna, (jakby y dla Monarchow przystała) wszystka od złota; w głowach blacha wielka srebrna pozłocista w Armatury z Gieniuszami akkomodowana, w ktorey śrzodku Portret zmarłego Hetmana, ad vivum wyrażony, w nogach druga blacha także srebrna pozłocista w Armaturach Herb Oyczysty reprezentowała (…)”

Portret został przeniesiony ze Stanisławowa do Lubaczowa w roku 1945, natomiast w latach 1973 – 1989 zdeponowany w Muzeum Zamku w Łańcucie oraz poddany konserwacji w 1975 r., w 1994 r. trafił do Muzeum w Lubaczowie.

 

Stanisławów, kościół parafialny. Fragment wnętrza z ołtarzem św. Anny Samotrzeć i stallami kanonickimi, ponad którymi wisi portret epitafijny Potockiego, stan  sprzed roku 1939; źródło: "Materiały do dziejów sztuki sakralnej. Kościoly i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego", tom 14, Kraków 2006