W zgodzie z naturą. Życie pasterskie w Europie

Głównym punktem całodziennego cyklu imprez zwianych z Europejską Nocą Muzeów w 2013 roku była wystawa zatytułowana: „W zgodzie z naturą. Życie pasterskie w Europie” (wernisaż 19 maja 2013r.) Była ona elementem międzynarodowego projektu CANEPAL „Kultura i natura: Europejskie dziedzictwo hodowli owiec i życia pasterskiego”, w którym od 2010 roku uczestniczy Muzeum Kresów w Lubaczowie. Honorowy patronat nad projektem objęli: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Marszałek Województwa Podkarpackiego oraz Wojewoda Podkarpacki.

Lubaczowska wystawa, będąca jednocześnie polskim wkładem do realizacji projektu CANEPAL, poświęcona została interesującemu problemowi życia pasterskiego na przykładzie krajów biorących udział w tym międzynarodowym przedsięwzięciu. Zakres merytoryczny wystawy oparty był na badaniach naukowych przeprowadzonych na temat życia pasterskiego przez badaczy reprezentujących poszczególne kraje europejskie biorące udział w projekcie. Byli to: z Węgier - dr Lajos Kemecsi (Hungarian Open Air Museum), Grecji - Ifigenia Anastasiadi (Panteion University, Athens), Bułgarii dr Svetla Rakshieva, Simeon Milyov, Vanya Yordanova i Iglika Mishkova (IEFEM, Bulgarian Academy of Sciences), Francji - Magali Duffau (Ecole du Louvre, Paris; Ecomuseum of Marqueze, Sabres, Landes), Estonii - Pille Tomson i Kadri Kask (Estonian University of Life Sciences w Tartu), z Wielkiej Brytanii - Gemma Bell i Simon Bell (Estonian University of Life Sciences w Tartu) i z Polski - dr Małgorzata Maj (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie).

Dużym wyzwaniem było pokazanie na wystawie różnych przejawów trudnej, a zarazem pełnej prostoty codziennej egzystencji europejskich pasterzy. Stało się to możliwe dzięki oryginalnym eksponatom i licznym fotografiom, użyczonym na wystawę przez partnerów zagranicznych: Hungarian Open Air Museum in Szentendre (Węgry), Estonian National Museum (Estonia), Estonian University of Life Sciences w Tartu (Estonia), Estonian Folklore Archives (Estonia), National Ethnographic Museum in Sofia (Bułgaria), National Museum of History w Sofii (Bułgaria), Regional Historical Museum in Smolyan (Bułgaria), Archives Regional State Plovdiv (Bulgaria), Ecomuseum of Marqueze in Sabres (Francja), Fraternity of Epirotes Sarakatsani in Athens (Grecja), University of the Aegean Mytilini-Lesvos (Grecja), Centre for Development Studies in Athens PRISMA (Grecja). Stronę polską, obok obiektów własnych Muzeum Kresów w Lubaczowie, reprezentowały zabytki ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego im. Dr. Tytusa Chałubińskiego z Zakopanego i Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie. Cenne materiały fotograficzne i filmowe uzyskano również dzięki pomocy Tatrzańskiego Parku Narodowego, Sanktuarium Maryjnego w Ludźmierzu, Podhalańskiego Serwisu Informacyjnego „Watra” i TVPodhale. Cenną pomoc merytoryczną uzyskano od dr Stanisławy Trebuni-Staszel z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, znanej propagatorki kultury górali podhalańskich.

Łącznie na wystawie pokazano 140 obiektów, 72 fotografii i 12 filmów. Lubaczowski pokaz był tym samym jedyną w swoim rodzaju okazją do zaznajomienia się z tradycjami wypasu owiec na rozległym obszarze od Morza Bałtyckiego po Morze Śródziemne i Atlantyk. Mimo wielu różnic, odmiennych warunków przyrodniczych i historycznych w poszczególnych krajach, okazuje się, iż pasterstwo europejskie posiada wiele wspólnych cech. Pasterstwo można uznać za ważny element wspólnych korzeni starego kontynentu. Ekspozycja wskazywała też na rolę hodowli owiec w gospodarce i kulturze jednoczącej się Europy.

Wystawie towarzyszył obszerny katalog z tekstem w języku polskim i angielskim (143 stron; 204 fotografii).

Wystawa udostępniona była w dniach: 19 maja - 15 października 2013 roku w „Galerii Oficyna” w Zespole Zamkowo-Parkowym.

(J. M.)