Image Alt

Lichtarz

Lichtarz mosiężny, złożony z kwadratowego cokołu na nóżkach, kolistej stopy, tralkowego trzonu i tulejki z okrągłą profitką.

Cokół niski, wsparty w narożach na czterech prostych nóżkach, nieznacznie wygiętych do środka. Stopa półkulista, zwieńczona węższą walcowatą tuleją ze śrubą mocującą wewnątrz. Trzon profilowany, tralkowy: u nasady płaski talerz, powyżej smukła, gruszkowata tralka zwieńczona drugim, analogicznym talerzem. Na zwieńczeniu dzwonowata tulejka z okrągłą profitką na wysokości krawędzi wylewu; brzegi profitki wywinięte do dołu. Powierzchnia zdobiona obiegającymi wokół cienkimi żłobionymi liniami.

–

Lichtarze, czyli świeczniki, to nie tylko elementy praktycznego wyposażenia domowego, ale również ważny przedmiot służący obrzędowości religijnej, przede wszystkim związanej z szabatem, a także innymi świętami. Używano ich bowiem podczas rozpoczęcia szabatu. Wówczas to kobieta, pani domu, zapalała co najmniej dwie świece odmawiając nad nimi specjalne błogosławieństwo. Była to jedna z tzw. micw – obowiązków religijnych przypisanych dla płci pięknej. Wspomniany obrzęd opisał m.in. rabin Simon Philip Vries książce „Obrzędy i symbole Żydów”:

Światła Szabatu już płoną. Także i tutaj matka wypowiada nad nimi formułę poświęcającą. Trzyma ona swoje obydwie ręce przez chwilę pomiędzy światłem a swoimi oczyma, dłońmi zwrócone w stronę światła, zamyka oczy i wypowiada po hebrajsku odpowiednie dziękczynienie. Następnie odsuwa ręce sprzed światła. Kiedy otwiera oczy, wówczas jakby po raz pierwszy wstępowało w nią światło Szabatu. Następnie rozpościera ręce w lewo i w prawo i rozsiewa światło Szabatu po całej izbie, po wszystkich jej kątach. Królowa wchodzi do wnętrza: to Szabat.

Świeczniki używano również na zakończenie szabatu, czyli w sobotni wieczór, podczas celebracji hawdali. Wówczas to następowało oddzielenie tego co święte i świeckie, a błogosławieństwo światła było jednym z elementów tego obrzędu.

Lichtarze przybierały różne formy i kształty. Począwszy od zdobionych, przeznaczonych tylko dla obrzędów szabatu, po proste, z pewnością używane również do codziennych czynności. Te przechowywane w Muzeum Kresów w Lubaczowie należą do prostszych form, co może świadczyć o majętności ich dawnych właścicieli.

 

>>> Zobacz obiekt na Portalu Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej >>>

 

 

Nazwa

Lichtarz

Twórca

Nieznany

Datowanie

XIX w.

Materiał

Mosiądz

Technika

Odlew

Wymiary

Wysokość: 25,5 cm; szerokość: 9,5 cm; głębokość: 9,4 cm; średnica: 5 cm (profitka)

Pochodzenie

Obiekt, pochodzący najpewniej z terenu powiatu lubaczowskiego, został przekazany do Muzeum Kresów w Lubaczowie przez osobę prywatną.

Numer inwentarzowy

ML/A/299

Autor notki

Marek Szajda

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN
Przejdź do treści