Netila

Naczynie obrzędowe z brązu, w kształcie dużych rozmiarów kubka o walcowatym korpusie z pojedynczym, ozdobnym uchwytem w formie pionowego ucha. Na powierzchni dna wytłaczane motywy zoomorficzne.

Czara o kolistym dnie, średnicy nieznacznie rozszerzającej się ku górze; płaszcz gładki, krawędź wylewu prosta. Dno głęboko osadzone, pośrodku wytłaczane przedstawienie trzech ryb w układzie promienistym, zdobione żłobkowaniem. Uchwyt pionowy, półkolisty, o powierzchni dekorowanej żłobioną dekoracją o motywie łusek; osadzony w dolnej części na jednym, w górnej na dwu nitach.

Netila, będąca swoistym czerpakiem na wodę, często przypominający prosty kubek z podwójnym uchem do chwytania, związana jest z obrzędem modlitwy i obywania rąk (w j. hebrajskim: netilat jadajim). Stąd pochodzi jej nazwa. Rytuał oczyszczania dłoni do dziś jest praktykowany w judaizmie ortodoksyjnym m.in. jako obrzęd poprzedzający czynność jedzenia, jak i po posiłku. Użytkowaniu netili towarzyszyło odmawianie błogosławieństwa, które brzmi: „Błogosławiony jesteś Ty, Panie, nasz Boże, Królu wszechświata, który uświęciłeś nas swymi przykazaniami i nakazałeś nam, abyśmy obmywali ręce”. Netlile przybierały dość proste, zwykle niezdobione formy, wykonywane najczęściej z metali.

Obmywanie rąk wywodzi się z czasów starożytnych. W Torze, w Księdze Wyjścia, rytuał ten został przypisany Lewitom (Wj 30,19-20):

Aaron i jego synowie będą w niej obmywać ręce i nogi. Zanim wejdą do Namiotu Spotkania, muszą się obmyć w wodzie, aby nie pomarli. Tak samo, gdy się będą zbliżać do ołtarza, aby pełnić służbę i aby składać ofiarę spalaną dla Pana, muszą obmyć ręce i nogi, aby nie pomarli. I będzie to prawo zawsze obowiązywać Aarona i jego potomstwo po wszystkie czasy.

Netile używane były również w synagogach, gdzie umieszczano specjalne naczynie na wodę do obmycia. Dłonie oczyszczano wówczas przed poranną modlitwą. Wspominał o tym jeden z dawnych mieszkańców Łańcuta, który w Księdze Pamięci („Tam był kiedyś mój dom… Księgi pamięci gmin żydowskich”) opisywał miejscową synagogę: „W przedsionku umieszczono miedziany kijor do obmywania rąk i kunę, czyli pręgierz, do którego dawniej przywiązywano grzeszników”.

 

>>> Zobacz obiekt na Portalu Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej >>>

 

Nazwa

Netila

Twórca

Nieznany

Datowanie

XIX w.

Materiał

Brąz

Technika

Kucie, tłoczenie, odlew, polerowanie

Wymiary

Wysokość: 12,6 cm; średnica: 10 cm (górna krawędź), 9,1 cm (dno); szerokość całkowita (z uchem): 14,5 cm

Pochodzenie

Obiekt, pochodzący najpewniej z terenu powiatu lubaczowskiego (Niemstów?), został przekazany do Muzeum Kresów w Lubaczowie przez mieszkańca Niemstowa.

Numer inwentarzowy

ML/A/307

Autor notki

Marek Szajda

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści