Image Alt

Muzeum Kresów w Lubaczowie

Kolekcja pamiątek rodzin ruebenbauer i Mołoń trafiła do naszych zbiorów

Pod koniec maja br. nasze zbiory wzbogaciły się o kolekcję rodzin Ruebenbauer i Mołoń. W jej skład wchodzi niemal 100 dokumentów i 800 fotografii z okresu od 2. poł. XIX w. do lat 70. XX w. Są one nieocenionym źródłem wiedzy na temat życia mieszkańców Lubaczowa, Lwowa, Niemirowa i innych kresowych miejscowości. Ten bezcenny dar został przekazany naszemu Muzeum przez panią Ewę Gutowską-Mołoń, która skrzętnie gromadziła i dbała o rodzinne pamiątki.

Trzon kolekcji stanowią obiekty związane z rodziną Ruebenbauer, której przedstawiciele należeli do kręgu inteligencji mieszczańskiej i piastowali wiele eksponowanych stanowisk w takich miastach jak Lwów, Lubaczów czy Sieniawa. Byli wśród nich profesorowie, lekarze i wojskowi. Niektórzy z przodków brali udział w obronie Lwowa w 1918 r., inni byli członkami AK w czasie II wojny światowej.

Pierwszą kategorią obiektów są różnego rodzaju dokumenty osobowe członków obu rodzin. Można tu wskazać metryki urodzeń i ślubów, nekrologi, okupacyjne paszporty radzieckie i niemieckie ausweisy, legitymacje, dokumenty urzędowe dotyczące zajmowanych stanowisk, uposażeń emerytalnych,  druki ulotne, banknoty, czy też rękopisy, które stanowią niezwykle cenne źródła do badania dziejów samego Lubaczowa, ale również Kresów Wschodnich.

Drugi, niezwykle liczny zbiór stanowią fotografie, z których część umieszczona jest w kilku albumach. W tym przypadku, poza udokumentowaniem historii rodzin, pozwalają one na wejrzenie w życie codzienne mieszkańców wspomnianych wyżej miejscowości, prześledzenie zmian w architekturze miast czy chociażby sposobie ubioru ówczesnych ludzi. Ciekawą grupą zdjęć w obrębie tego zbioru są tzw. fotografie gabinetowe z okresu XIX i początku XX w., które wykonywane były dla członków rodziny Mołoń w różnych atelier fotograficznych w miastach ówczesnej Galicji: Lwowie, Przemyślu, Jarosławiu, Krośnie, Kołomyi, Krakowie, Tarnowie, Stanisławowie i wielu innych. Poza nimi wyróżnić można dużą ilość cennych fotografii z Lubaczowa, Lwowa i Niemirowa z 1. poł. XX w.    

W kontekście historii rodziny Ruebenbauer z perspektywy naszego miasta na pierwszy plan wybija się sylwetka inż. Władysława Ruebenbauera (1890–1973), absolwenta Politechniki Lwowskiej, który latach 1916 – 1922 r. był pracownikiem, a następnie kierownikiem Powiatowego Biura Odbudowy w Lubaczowie. W ten sposób wydatnie przyczynił się do odtworzenia tkanki architektonicznej i infrastruktury ziemi lubaczowskiej po zniszczeniach spowodowanych I wojną światową. W roku 1924 na mocy uchwały Rady Powiatowej w Lubaczowie z października 1923 r. został wyznaczony na kierownika Zarządu Gminy  Miejskiej w Lubaczowie jako komisarz rządowy. Następnie, od 1927 r., był kierownikiem Powiatowego Zarządu Drogowego w Lubaczowie. Zajmował się również projektowaniem i budową budynków komunalnych, domów, dróg i mostów.

Poświadczony w źródłach jest fakt, że inż. Ruebenbauer był autorem projektów budowlanych szkół w Bałajach i Hurczu, a także  tzw. rogatki przy moście na Wiszni, znajdującej się nieopodal naszego Muzeum. Poza tym wskazać można w obrębie lubaczowskiej zabudowy miejskiej wiele budynków mieszkalnych, które wykazują szereg podobieństw z charakterystycznym dla jego projektów stylem, który wyróżniają m.in. dość głębokie, narożne podcienia, wsparte najczęściej na masywnych filarach o owalnie zarysowanych trzonach oraz specyficzne dla ruebenbauerowskich realizacji czterospadowe, mansardowe dachy.

W czasie II wojny światowej Władysław wraz z żoną Józefą przebywał w dalszym ciągu w Lubaczowie i pracował w Urzędzie Katastralnym oraz Zarządzie Drogowym. Posiadane umiejętności, wiedza i zdobyte doświadczenie z pewnością pomogły jemu i jego rodzinie przetrwać wojenną zawieruchę. Miasto opuścił jedynie wiosną 1944 r. w czasie tzw. ucieczki za San, kiedy to nastąpiła ewakuacja polskiej ludności Lubaczowa i okolicznych miejscowości przed zagrożeniem ze strony ukraińskich nacjonalistów spod znaku OUN / UPA. Z tego okresu zachował się w pamiątkach rodzinnych niezwykle cenny i bardzo rzadki dokument, wzywający polskich mieszkańców Lubaczowa do „opuszczenia etnograficznej ukraińskiej ziemi”. Krótko po zajęciu ziem powiatu lubaczowskiego przez wojska sowieckie, Władysław wraz z rodziną powrócił do Lubaczowa i aktywnie włączył się w życie społeczne. Już w 1944 r. został kierownikiem Powiatowego Zarządu Drogowego, a następnie Wydziału Komunikacji Drogowej w Lubaczowie. Rzec można, że w tym przypadku historia zatoczyła koło, bowiem inż. Ruebenbauer był jedną z czołowych postaci zaangażowanych w proces odbudowy powiatu lubaczowskiego, zarówno po roku 1918, jak i po zakończeniu II wojny światowej.

W 2016 r. za sprawą Stowarzyszenia Promocji i Rozwoju „Młody Mołodycz” kolekcja rodziny Ruebenbauer została skatalogowana i zdigitalizowana w ramach projektu „Wirtualna Izba Pamięci”, który dofinansowano ze środków Województwa Podkarpackiego. Dzięki temu obiekty zostały udostępnione szerokiemu gronu odbiorców.

Wyniki tej pracy można obejrzeć tutaj  >>>

W tym miejscu pragniemy z całego serca podziękować pani Ewie Gutowskiej-Mołoń, że tak ważne dla niej pamiątki rodzinne postanowiła przekazać do naszego Muzeum, by służyły one kolejnym pokoleniom, jako świadectwo minionych czasów.

Mateusz Żurek

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści