Stanisław Kryciński. Rozmowy na Pograniczu #10

Serdecznie zapraszamy na dziesiąte z cyklu spotkań „Rozmowy na Pograniczu”, które odbędzie się w Zespole Cerkiewnym w Radrużu w niedzielę, 21 września 2025 r., o godz. 18. Stanisław Kryciński w rozmowie z Agnieszką Pielą opowie o swojej „trylogii przemyskiej”, czyli książkach wydanych przez Wydawnictwo Libra PL: „Pogórze Przemyskie. Tajemnice doliny Wiaru”, „Pogórze Przemyskie. W krwawym zakolu Sanu” i najnowszej „Pogórze przemyskie. Okaleczone pogranicze”. Wstęp wolny. W trakcie spotkania będzie można zakupić książki z autografem autora.

Spotkanie odbędzie się w ramach cyklu „Rozmowy na Pograniczu”. W jego trakcie o Pograniczu, w kontekście Kresów dawnej Rzeczypospolitej, rozmawiamy z ludźmi, którzy zajmują się jego definiowaniem, portretowaniem, opisywaniem, którzy dostrzegają jego problemy i wartości. Którzy rozumieją lub starają się je zrozumieć. Z tymi, którzy przesuwają jego granice i niwelują je poprzez dzieła literackie, filmowe, działania społeczne i kulturalne. Chcemy rozmawiać i zapraszać ludzi i stąd i stamtąd. Z tego i z tamtego Pogranicza. Tutejszych i tamtejszych. Pisarzy i czytelników, aktorów i widzów, a przede wszystkim uczestników spotkań, dla których będą przyjeżdżali zaproszeni goście, książki, filmy, wystawy. Radruż, leżący od wieków i pokoleń na permanentnym Pograniczu, na styku kultur, jest gotowy na takie rozmowy od zawsze.

Tak o książkach Stanisława Krycińskiego pisze Wydawnictwo Libra PL:

Składają się na nią opisy wsi i miasteczek leżących nad Sanem – pomiędzy Dynowem a Przemyślem, dzieje miejscowości w najwyższej części doliny Wiaru – od Krajnej i Łomnej po Jureczkową, a także koleje losu osad w dolinie Tyrawki i jej dopływów. San był przez wieki kręgosłupem tej krainy. Wszystkie dobra ziemskie ulokowane nad nim obejmowały wsie leżące po obu jego brzegach, z centrami nad rzeką. W XX stuleciu z ważnego traktu komunikacyjnego stał się granicą pomiędzy coraz bardziej skonfliktowanym żywiołem polskim i ruskim.

Tereny tu opisywane przez wieki zaznały wielu ciężkich chwil. Były to prywatne wojny awanturniczej szlachty, najazdy tatarskie, zarazy dziesiątkujące ludność towarzyszące przemarszom wojsk. Również burzliwy wiek XX okrutnie doświadczył te strony – walki austriacko-rosyjskie 1914 i 1915 r. miażdżyły tutejsze wsie, a granica poprowadzona Sanem w roku 1939 i okupacyjny terror uczyniły kolejne spustoszenia. Po przejściu frontu w 1944 r. zaczęły się masowe wysiedlenia ludności ukraińskiej na Wschód, a w 1947 r., w ramach akcji „Wisła” – na tzw. Ziemie Odzyskane.

Dzisiaj pozostała tu niemal dzika kraina z malowniczymi miasteczkami lub ich reliktami nanizanymi niczym paciorki na San, zabytkowymi drewnianymi i murowanymi świątyniami obu obrządków, licznymi historycznymi siedzibami szlacheckimi oraz wspaniałą perłą renesansowej architektury rezydencjonalnej – zamkiem w Krasiczynie.

STANISŁAW KRYCIŃSKI  – z wykształcenia, a  z zamiłowania  – historyk i  krajoznawca. Autor wielu publikacji dotyczących południowo – wschodniego pogranicza. Bieszczady, Beskid Niski, Łemkowszczyzna, Pogórze Przemyskie – to krainy, które sobie szczególnie upodobał. Jego książki są są wynikiem dbałości o zachowanie ich materialnego, przyrodniczego i kulturowego dziedzictwa  w pamięci.

AGNIESZKA PIELA – Od lat wsłuchuje się w historie ludzi stąd i notuje w pamięci ich wspomnienia. Próbuje tę pamięć zatrzymać, pisząc o ludziach i miejscach, których już nie ma… Najpierw na kartach kwartalnika IGŁA – Informatora Gminy Łabunie, potem na łamach Kroniki Tygodnia, czasami Zamojskiego Kwartalnika Kulturalnego, ostatnio przez trzy lata w Radiu Lublin. Od marca jest pracownikiem Książnicy Zamojskiej im. Stanisława Kostki Zamoyskiego w Zamościu.

•