Muzeum Kresów w Lubaczowie

Anna Kudzia. Rozmowy na Pograniczu #12

W niedzielę, 18 stycznia 2026 r. o godz. 17 serdecznie zapraszamy do Zespołu Cerkiewnego w Radrużu na dwunastą z kolei „Rozmowę na Pograniczu” z konserwatorką dzieł sztuki Anną Kudzią. Partnerem spotkania jest Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA.

Spotkanie odbędzie się w ramach cyklu „Rozmowy na Pograniczu”. W jego trakcie o Pograniczu, w kontekście Kresów dawnej Rzeczypospolitej, rozmawiamy z ludźmi, którzy zajmują się jego definiowaniem, portretowaniem, opisywaniem, którzy dostrzegają jego problemy i wartości. Którzy rozumieją lub starają się je zrozumieć. Z tymi, którzy przesuwają jego granice i niwelują je poprzez dzieła literackie, filmowe, działania społeczne i kulturalne. Rozmawiamy i zapraszamy ludzi i stąd i stamtąd. Z tego i z tamtego Pogranicza, a także z obszaru dawnych Kresów Rzeczypospolitej. Tutejszych i tamtejszych. Pisarzy i czytelników, aktorów i widzów, a przede wszystkim uczestników spotkań, dla których będą przyjeżdżali zaproszeni goście, książki, filmy, wystawy. Radruż, leżący od wieków i pokoleń na permanentnym Pograniczu, na styku kultur, jest gotowy na takie rozmowy od zawsze.

Anna Kudzia to konserwatorka dzieł sztuki, aktywistka społeczna i edukatorka. Prezeska Fundacji Fundamenty Kultury oraz koordynatorka projektu Ukraina Pomagamy.

Od ponad 10 lat zajmuje się ratowaniem wspólnego polsko-ukraińskiego dziedzictwa kulturowego na terenie Ukrainy, równocześnie działając na rzecz budowania porozumienia między oboma krajami. Swoją przygodę z ochroną zabytków rozpoczęła podczas studiów na Wydziale Konserwacji Dzieł Sztuki w Warszawie, gdzie następnie przez sześć lat pracowała jako asystentka.

Pracę magisterską – konserwację rzeźby św. Pawła z ogrodzenia katedry łacińskiej – realizowała we Lwowie w 2014 roku. Był to początek jej drogi zawodowej związanej z ratowaniem dawnych polskich zabytków na terenie Ukrainy. Wraz z polsko-ukraińskim zespołem zrealizowała kilkadziesiąt projektów konserwatorskich obejmujących zarówno elewacje kościołów i ich wnętrza, jak i duże zespoły rzeźbiarskie, pomniki oraz cenne nagrobki na cmentarzach. Współpracowała m.in. z Instytutem Polonika, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz licznymi fundacjami.

Do najważniejszych realizacji należą: Bazylika Archikatedralna pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Lwowie; groby na cmentarzu Janowskim i cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie (m.in. XIX-wieczna kaplica Krzyżanowskich oraz kamienna kaplica Barczewskich, realizowana pod kierunkiem firmy Monument Service); cerkiew pw. Wszystkich Świętych – dawny klasztor benedyktynek we Lwowie; obiekty w przestrzeni miejskiej Lwowa (m.in. renesansowe płyty przy ul. Kopernika, kamienne kolumny z końca XVI wieku oraz rzeźby z różnych okresów); detale rzeźbiarskie elewacji kościoła pw. Świętej Trójcy w Ołyce; cmentarz w Czerniowcach oraz kościół św. Mikołaja Biskupa (z Miry) w Kamieńcu Podolskim.

Pomimo trwającej w Ukrainie wojny nie przerwała prac konserwatorskich, realizując je w niezwykle trudnych warunkach. W pierwszych miesiącach po wybuchu pełnoskalowej wojny uczestniczyła w zabezpieczaniu obiektów rzeźbiarskich w przestrzeni miejskiej Lwowa we współpracy z Instytutem Polonika. Za tę działalność została wyróżniona dyplomem honorowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Piotra Glińskiego.

Od 2025 roku pełni funkcję prezeski Fundacji Fundamenty Kultury, której głównym celem jest realizacja projektów konserwatorskich oraz edukowanie społeczeństwa i rozwijanie świadomości w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego na styku Polski i Ukrainy. Zrealizowała również wiele działań wolontariackich związanych z zabytkami, w tym projekty badawcze i dokumentacyjne.

Od pierwszych minut pełnoskalowej wojny aktywnie pomaga walczącym na froncie. Zainicjowała powstanie projektu Ukraina Pomagamy, który koncentruje się na kompletowaniu apteczek medycznych IFAK, pakietów medycznych, dostarczaniu medycyny taktycznej oraz pojazdów na potrzeby frontu. Do tej pory organizacji udało się przekazać pomoc o łącznej wartości ponad 1,5 mln zł w tym dziewięć samochodów, z czego trzy to karetki.

Jej lwowska pracownia konserwatorska pełni jednocześnie funkcję hubu pomocowego, gdzie pomoc przyjeżdżająca z zagranicy jest sortowana i przekazywana dalej do potrzebujących w strefie walk. Osobiście uczestniczy w wyjazdach na tereny przyfrontowe, dostarczając pomoc oraz nieustannie organizując zbiórki na zakup wyposażenia dla medyków i żołnierzy.

Została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę za działalność charytatywną i niesienie pomocy humanitarnej podczas wojny w Ukrainie. Otrzymała również wyróżnienie od mera Lwowa Andrija Sadowego za działalność na rzecz zabytków i wsparcie Ukrainy, a także liczne medale i dyplomy od jednostek wojskowych, którym udzielała pomocy.

W wywiadzie udzielonym Pawłowi Knutowi na łamach portalu dwutygodnik.com z maja 2024 r. tak mówi o swojej pracy konserwatorskiej po tamtej stronie granicy:

Kontynuowanie prac konserwatorskich pozwala nam realizować jeszcze jeden ważny cel. Utrzymać dotychczasową współpracę polsko-ukraińską, która w tym obszarze była wypracowywana latami, często w niełatwych warunkach. Gdybyśmy teraz przerwali, to nie wiem, ile by potrwała odbudowa tego, co dobrze działa. Dlatego też uważam, że musimy dalej pracować.

Rozmawiać z Anną Kudzią będzie Dorota Janiszewska-Jakubiak – wieloletnia dyrektor Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”, z wykształcenia historyk sztuki, od lat pracuje na rzecz polskiego dziedzictwa kulturowego poza granicami kraju. Od 1994 r. pracowała w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od 2007 r. była naczelniczką Wydziału ds. polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą, a w latach 2011–2017 była zastępcą dyrektora Departamentu Dziedzictwa Kulturowego za Granicą i Strat Wojennych MKiDN. Autorka i redaktorka publikacji, organizatorka konferencji, a także konsultantka wystaw i filmów oraz członek Rady Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce, Rady Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, Rady Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie i Kapituły Nagrody „Przeglądu Wschodniego”.

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści