Muzeum Kresów w Lubaczowie

Kopf nieznany. Proces konserwacji

Z okazji przypadającej w 2026 r. setnej rocznicy urodzin artysty malarza Mariana Kopfa (1926–2019) w Galerii Oficyna w Zespole Zamkowo-Parkowym w Lubaczowie prezentowana jest wystawa „Wszyscy przeciw wszystkim. Kopf nieznany”, na której można zobaczyć obrazy z kolekcji Muzeum Kresów w Lubaczowie, Muzeum Narodowego w Krakowie czy Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie. Artystyczny dorobek jest na tyle bogaty, że pozwala nam zrozumieć jego niejednorodność pod względem tematu, stylu, czy technologii i sposobu opracowania malarskiego. Biorąc to pod uwagę warto przyjrzeć się twórczości malarza również pod względem technicznym.

Prezentowane na wystawie obrazy artysty z lubaczowskiej kolekcji były przechowywane przez długi okres czasu w magazynie. Niektóre światła dziennego nie widziały od ok. 30 lat. W większości jest to malarstwo olejne, jednak na różnych podłożach, począwszy od podobrazi tekturowych czy sklejki, a skończywszy na tradycyjnych płóciennych. Wszystkie te materiały intensywnie reagują na zmiany wilgotności, dlatego stan muzealiów pozostawiał wiele do życzenia. Tektury powypaczały się, rozwarstwiły, sklejki popękały, a płótno z racji iż nie było naciągnięte na krosnach zniekształciło się, pofalowało i zesztywniało. W związku z powyższym warstwy występujące na podobraziach również ulegały zniszczeniu. Ponadto artysta nieprzerwanie eksperymentował z formą i technologią, używał często słabej jakości materiałów, co można też tłumaczyć ich ograniczoną dostępnością. Gdy powstały malarskie prace figuratywne, w których malarz dążył do osiągnięcia wzmożonej ekspresji, poprzez operowanie płaską plamą oraz użycie barw o symbolicznym znaczeniu, często obecna kompozycja była wtórnie namalowana na innym obrazie. Być może kwestia użycia odmiennych spoiw kolejnych warstw malarskich, również powodowała pękanie i rozwarstwianie. Mało tego… Kilka obrazów malowanych jest obustronnie i nie ma bezpośredniego dostępu do odwrocia, co znacznie utrudniało prace konserwatorskie. Kilka innych obrazów posiada na rewersie równie ważne co malowidło inskrypcje dotyczące tematu obrazu, ówczesnych wydarzeń, czy sugestie jak postępować z obiektem malarskim.

Dzieła Kopfa funkcjonowały w różnym stanie zachowania, część z nich wystarczyło tylko wyczyścić i oprawić, a przy niektórych przeprowadzono pełną konserwację. Jednak głównym założeniem prac było przywrócenie wszystkim obiektom walorów ekspozycyjnych. Istotne było również opracowanie rozwiązań poprawnego naciągnięcia obrazu dwustronnego. Na wstępie usunięto zabrudzenia powierzchniowe, podklejono odspojenia warstwy malarskiej, a następnie skonsolidowano rozwarstwioną tekturę. Obrazy na płótnie wyprasowano i wykonano pasy brzeżne umożliwiające naciągnięcie na nowe krosna. Uzupełniono miejscowo występujące ubytki i scalono je kolorystycznie. Zwieńczeniem prac była oprawa, która wydobyła utraconą estetykę sztuki Mariana Kopfa.

Łącznie, na potrzeby wystawy, prace konserwatorskim poddano 38 obrazów: „Synagoga w Lubaczowie” (nr inw. ML/A/4416), „Portret kobiety – studium postaci” (nr inw. ML 1162A), „Legenda lubaczowska” (nr inw. ML 594A), „Ptaki jak ludzie” (nr inw. ML/A/2358), „Incydent” (nr inw. ML/A/2361), „Starozakonny przy modlitwie” (nr inw. ML 788A), „Autoportret” (nr inw. ML 1169A), „Martwa natura z nożem”? (nr inw. ML/A/1188), „Rodzinny dom” (nr inw. ML/A/2360), „Portret kobiety w chustce” (nr inw. ML/A/1616), „Zapalanie latarni” (nr inw. ML/A/2423), „Portret Marii” (nr inw. ML/A/1609), „Portret kobiety” (nr inw. ML/A/1739), „Autoportret w berecie”? (nr inw. ML/A/1608), „Zabawa w starej karczmie” (nr inw. ML/A/4414), „Widok z okna” (nr inw. ML/A/1191), „Katedra św. Jura” (nr inw. ML/A/1612), „Portret Marii” (nr inw. ML/A/1186), „Moja malarnia” (nr inw. ML/A/1185), „Portret kobiety” (nr inw. ML/A/1605), „Na imieniny wujka Romana Jaremy” (nr inw. ML/A/3105), „Czarna paleta” (nr inw. ML/A/1192), „Portret Marii L.” (nr inw. ML/A/1195), „Ostry bukiet” (nr inw. ML/A/2355), „Mały uczeń” (nr inw. ML/A/1193), „Rozbity wazon” (nr inw. ML/A/2357), „Portret żony” (nr inw. ML/A/1618), „Poczekalnia III kl” (nr inw. ML/A/2356), „Bez tytułu” (nr inw. ML/A/1204), „Bez tytułu” (nr inw. ML/A/1205), „Droga do Ostrowca” (nr inw. ML/A/1208), „Kościół”? (nr inw. ML/A/1203), „Lada Franciszka”? (nr inw. …), „Stacja kolejowa w Lubaczowie” (nr inw. ML/A/1207), „Lubaczowski zamek. Napad Tatarów w XVII w.” (nr inw. ML 786A), „Rynek lubaczowski” (nr inw. ML 1174A), „Lubaczów – wojenna panorama” (nr inw. ML 593A), „Ladowa Niwa” (nr inw. ML/A/2362), „Kolekcjonerzy” (nr inw. ML/A/2364).

Anita Kuchta-Kurasińska

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści