Image Alt

Muzeum Kresów w Lubaczowie

Muzealne tkaniny zostaną poddane konserwacji dzięki wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Miło nam poinformować, że decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniosek „Konserwacja tkanin z kolekcji Muzeum Kresów w Lubaczowie – etap II”, który złożyliśmy w ramach programu „Wspieranie działań muzealnych 2026”, uzyskał dofinansowanie w wysokości 100 000,00 zł.

W ramach zadania planujemy poddać konserwacji 11 zabytkowych tkanin, które obecnie, ze względu na zły stan zachowania, przechowywane są w magazynie. Są to sukienka na Torę z lat 30. XX w., będąca częścią kolekcji artystycznej Muzeum, pięć gorsetów datowanych na 1. poł. XX w. z kolekcji etnograficznej oraz elementy umundurowania polskich żołnierzy z lat lat 30.–40. XX w. ze zbiorów historycznych: dwie rogatywki, spodnie, kurtka i płaszcz. Po zrealizowaniu zadania muzealia wzbogacą trzy kluczowe wystawy stałe w siedzibie głównej Muzeum: „Dziedzictwo Kresów”, „Kulturę wsi lubaczowskiej” oraz „Dzieje ziemi lubaczowskiej”.

Wytypowane obiekty są zagrożone nieodwracalną degradacją, a z perspektywy realizowanej przez Muzeum misji są niezwykle cenne. Tkaniny są symbolem wielonarodowego i wieloreligijnego dziedzictwa Kresów dawnej Rzeczypospolitej, przykładami umundurowania używanego przez polskie jednostki wojskowe walczące w wojnie obronnej 1939 r. i u boku aliantów na różnych frontach II wojny światowej, a także nawiązaniem do kultury wsi na terenie Pogranicza Nadsańskiego, czyli dzisiejszej wschodniej części województwa podkarpackiego i pogranicza polsko-ukraińskiego.

Sukienka na Torę ukazuje bogactwo i różnorodność kultury galicyjskich Żydów. Ich społeczność przez blisko sześć stuleci współtworzyła wielokulturowy pejzaż ziemi lubaczowskiej i całej Rusi Czerwonej. Tragiczne wydarzenia II wojny światowej doprowadziły do niemal całkowitej zagłady tej społeczności, a do naszych czasów przetrwały jedynie nieliczne relikty jej bogatego dorobku.

Tkaniny wojskowe, elementy umundurowania polskich żołnierzy, różnych polskich formacji wojskowych biorących udział w walkach, począwszy od wojny obronnej 1939 r., to jedne z najważniejszych obiektów – obok fotografii, odznaczeń, dokumentów, rzeczy osobistych, korespondencji – na wystawie stałej „Dzieje ziemi lubaczowskiej” w jej XX-wiecznej części. To właśnie z perspektywy żołnierza, jak i ludności cywilnej, obserwujemy przebieg działań militarnych – tak w ujęciu lokalnym i ogólnoeuropejskim – i zmieniający się świat pogranicza polsko-ukraińskiego, którego końcem były masowe przesiedlenia ludności.

Tkaniny ludowe – w kontekście ekspozycji „Kultura wsi lubaczowskiej” – ukazują życie społeczności wiejskiej i małomiasteczkowej okolic Lubaczowa, a także całego Pogranicza Nadsańskiego. Ze względu na specyfikę narodowościową w stroju miejscowej ludności daje się zauważyć współistnienie tradycji polskich i ruskich (ukraińskich). Obiekty reprezentują szeroki zakres chronologiczny (1. poł. XX w.) i użytkowy. W szerokim pasie między Lubaczowem a Lwowem strój ludowy był oznaką przynależności do określonej grupy narodowej i społecznej. W okresie I Rzeczypospolitej, przy narodowym zróżnicowaniu strojów można było zaobserwować przenikanie się wzajemnych wpływów, szczególnie w zakresie kroju, dekoracji i nazewnictwa. Wykształcone w tym okresie formy trwały jeszcze w okresie galicyjskim, a na przełomie XIX i XX w. zostały zmodyfikowane, by następnie, w wyniku postępów cywilizacyjnych, ulec stopniowemu zanikowi. Obserwowany w tym czasie rozwój idei narodowych spowodował jednak, głównie wśród społeczności ukraińskiej, że bogato dekorowany strój ludowy stał się silniej niż w poprzednich epokach oznaką przynależności etnicznej i kulturowej. Ostania faza rozwoju lokalnego stroju ludowego miała miejsce w okresie międzywojennym, by po 1945 r. ulec stopniowemu przekształceniu w formę folklorystyczną.

Serdecznie dziękujemy za docenienie naszych starań o zachowanie lokalnego dziedzictwa kulturowego i przyznanie dofinansowania!

Warto dodać, że zadnie jest planowane jako kontynuacja prac przeprowadzonych w 2023 r. w ramach programu „Wspieranie działań muzealnych”, dzięki dofinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także wsparciu Województwa Podkarpackiego i Powiatu Lubaczowskiego, kiedy konserwacją objęto 13 obiektów.  

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści