Historia ożywiona obrazem – warsztaty storytellingu i animacji poklatkowej
Miejska Biblioteka Publiczna im. Władysława Broniewskiego w Lubaczowie realizuje projekt „Historia w ruchu – animacja poklatkowa inspirowana historią regionu”, którego celem jest przybliżenie młodym mieszkańcom Lubaczowa historii ich najbliższego otoczenia oraz pokazanie, że lokalne dziedzictwo może być inspiracją do twórczej pracy. Jednym z działań w ramach projektu były warsztaty storytellingu i animacji poklatkowej, zorganizowane we współpracy z Muzeum Kresów w Lubaczowie.
Pierwszym etapem wspólnych działań było spotkanie edukacyjne w Muzeum Kresów, które odbyło się w czwartek 10 września. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z wystawą stałą prezentującą dzieje Lubaczowa i ziemi lubaczowskiej – od czasów najdawniejszych aż po współczesność. Spotkanie miało przede wszystkim przybliżyć młodzieży historię regionu oraz wskazać tematy, które mogłyby później stać się podstawą przygotowywanych przez nią opowieści i animacji.
Podczas zwiedzania prezentowane były m.in. zabytki związane z początkami osadnictwa i rozwojem Lubaczowa, w tym średniowieczne militaria, narzędzia, ozdoby oraz monety. Kolejne części ekspozycji pozwoliły prześledzić losy regionu w okresie zaborów, a także w czasach walk narodowowyzwoleńczych. Uwagę zwrócono również na okres dwudziestolecia międzywojennego, w tym na historię stacjonującego w Lubaczowie 39. Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich.
Szczególne miejsce w spotkaniu zajęła historia regionu związana z kampanią wrześniową i II wojną światową. Młodzież poznała sylwetki generałów Józefa Kustronia i Bernarda Monda, a także Stanisława Dąbka oraz Zdzisława i Wacława Zatheyów. Uczestnicy zobaczyli również eksponaty związane z wydarzeniami wojennymi, w szczególności okupacją sowiecką i niemiecką. Omówiono materiały dotyczące działalności polskiego podziemia niepodległościowego, w tym Związku Walki Zbrojnej, Armii Krajowej, a także powojennych walk z Ukraińską Powstańczą Armią. Nie zabrakło również historii mieszkańców Lubaczowa i okolic, którzy podczas wojny służyli w Armii Andersa oraz w Armii Berlinga.
Ważnym elementem spotkania było przedstawienie historii mieszkańców regionu dotkniętych represjami i deportacjami w głąb ZSRR. Rozmawiano ponadto o powojennych dziejach Lubaczowa, działalności „Solidarności” oraz postaci Jana Połocha, a także o szczególnej roli miasta jako zastępczej siedziby dawnej Archidiecezji Lwowskiej. Jednym z najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii regionu pozostaje wizyta papieża Jana Pawła II w Lubaczowie, która odbyła się 2 i 3 czerwca 1991 roku.
Spotkanie w Muzeum było okazją do poszukiwania tematów, które młodzież mogła później wykorzystać podczas warsztatów storytellingu i animacji poklatkowej. Uczestnicy mogli przekonać się, że historia lokalna to nie tylko daty i wydarzenia, ale również konkretne miejsca, przedmioty i ludzie, których historie można opowiadać na wiele różnych sposobów.
Kolejny etap projektu odbył się w środę 30 września w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lubaczowie. Podczas warsztatów prowadzonych przez Panią Justynę Migułę-Damasiewicz, trenerkę Fundacji Good Culture, uczestnicy poznawali podstawowe zasady storytellingu, uczyli się budowania narracji, konstruowania bohaterów oraz przygotowywania scenariusza. Ważnym elementem zajęć było przełożenie informacji historycznych na krótkie i spójne historie, które mogły następnie zostać przedstawione w formie animacji.
W pracy nad przygotowywanymi materiałami wykorzystywano tematy związane z Lubaczowem i jego mieszkańcami. Jedna z grup zainteresowała się historią wzgórza zamkowego i spichlerza, który obecnie jest siedzibą Muzeum Kresów. Innym tematem były deportacje mieszkańców regionu w głąb ZSRR i związane z nimi doświadczenia wojenne. Młodzież zajęła się również historią lubaczowskiego młyna oraz niezwykłym życiorysem pochodzącego z Lubaczowa Joe Reinfelda, który przed wybuchem I wojny światowej wyjechał do Stanów Zjednoczonych, a w późniejszych latach związał się ze światem amerykańskiej przestępczości zorganizowanej, dorabiając się na nielegalnym handlu alkoholem w czasach prohibicji.
Przy wyborze i opracowywaniu tematów istotne było zachowanie zgodności z faktami historycznymi. Wiedza zdobyta podczas spotkania w Muzeum stanowiła punkt odniesienia dla dalszej pracy uczestników, a konsultacja treści pozwalała zwrócić uwagę na konieczność właściwego przedstawiania wydarzeń i postaci historycznych. Jednocześnie młodzież miała dużą swobodę w sposobie przedstawienia wybranych historii. Opowieści mogły zawierać elementy fikcyjne, jednak musiały pozostawać osadzone w odpowiednich realiach historycznych i ramach czasowych.
Druga część warsztatów poświęcona była animacji poklatkowej. Uczestnicy poznali podstawy tej techniki, przygotowywali scenografie, rekwizyty i postacie, a następnie wykonywali kolejne zdjęcia, stopniowo zmieniając położenie poszczególnych elementów. W ten sposób powstawały krótkie sekwencje, które po połączeniu tworzyły ruchomy obraz. Praca nad animacją wymagała nie tylko pomysłowości, ale również dokładności, cierpliwości i współpracy w grupie.
Z punktu widzenia Muzeum Kresów szczególnie interesujące było obserwowanie, w jaki sposób młodzież przekształca zdobytą wiedzę historyczną w samodzielne opowieści. Kontakt z muzealnymi zbiorami i historią regionu stał się dla uczestników punktem wyjścia do własnych poszukiwań i interpretacji. Dzięki temu znane miejsca i wydarzenia mogły zostać przedstawione w sposób bliższy młodemu odbiorcy.
Udział Muzeum Kresów w projekcie był również okazją do pokazania innego sposobu kontaktu z lokalnym dziedzictwem. Muzeum nie było w tym przypadku wyłącznie miejscem przekazywania wiedzy, ale stało się jednym z etapów procesu, w którym młodzież samodzielnie odkrywała i przetwarzała historię.
Projekt „Historia w ruchu – animacja poklatkowa inspirowana historią regionu” połączył edukację historyczną z działaniami artystycznymi i nowoczesnymi formami przekazu. Dla uczestników była to możliwość poznania historii Lubaczowa i okolic z nieco innej perspektywy, a jednocześnie samodzielnego opowiedzenia o niej za pomocą obrazu i animacji.
Dla Muzeum Kresów była to wartościowa forma współpracy z Miejską Biblioteką Publiczną w Lubaczowie oraz okazja do bezpośredniej pracy z młodzieżą. Wspólne działania pokazały, że lokalne dziedzictwo może być inspiracją do twórczej pracy i sposobem na budowanie zainteresowania historią własnego regionu. Projekt, realizowany w roku obchodów 650-lecia lokacji Lubaczowa, wpisywał się tym samym w działania służące poznawaniu, upowszechnianiu i popularyzowaniu dziedzictwa miasta i ziemi lubaczowskiej.
Wykorzystane zdjęcia pochodzą ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Władysława Broniewskiego w Lubaczowie.
