Image Alt

Muzeum Kresów w Lubaczowie

„Perkałab” wzbogacił kolekcję Muzeum Kresów w Lubaczowie!

Do naszych zbiorów trafił obraz pt. Perkałab Aleksandra Mroczkowskiego (1850–1927), powstały w 1895 r. Niezwykle interesujące dzieło zakupiliśmy dzięki dofinansowaniu Narodowego Instytutu Muzeów, w ramach programu „Rozbudowa zbiorów muzealnych”, oraz Województwa Podkarpackiego. W przyszłości wyeksponujemy je na nowej, stałej wystawie. Wcześniej przejdzie prace konserwatorskie.

Obraz został namalowany w technice olejnej, na płótnie posiada wymiary: 79 x 129 cm, jest oprawiony i sygnowany na lewym boku: „AMroczkowski./1895”.

Kompozycja posiada formę prostokąta horyzontalnego i przedstawia klauzę – tamę na górskim jeziorze z rampą do spławu drewna. Artysta ukazał jedną z budowli znajdujących się w okolicach wsi Perkałab (Karpaty Wschodnie, Huculszczyzna). Przedstawienie łączy realistyczny pejzaż górski z dokładnym odwzorowaniem konstrukcji klauzy oraz sceną rodzajową z udziałem miejscowej ludności. Klauza usytuowana jest w górskiej dolinie pomiędzy zalesionymi, głównie iglastą roślinnością zboczami. W centrum kompozycji widoczna jest masywna drewniana konstrukcja z korytem przelewowym. Za klauzą rozciąga się spokojna, spiętrzona powierzchnia wody, natomiast poniżej budowli widoczny jest płytki, kamienisty potok. W dolnej części obrazu woda spływa przez konstrukcję w kierunku pierwszego planu, tworząc jasny akcent na tle ciemniejszych skał i drewnianych elementów budowli. Pośrodku kompozycji, na tamie, znajduje się niewielka kwadratowa budowla wykonana z bali i przykryta namiotowym, czterospadowym daszkiem. W jej pobliżu stoi kobieta oparta o barierkę, zwrócona tyłem do odbiorcy, spoglądająca w kierunku rzeki. Jej sylwetka, podobnie jak pozostałe postacie znajdujące się na obrazie, została przedstawiona w niewielkiej skali, podkreślając rozmiar otaczającego krajobrazu. W górnej części kompozycji, po lewej stronie widoczny jest stok, pokryty drobną roślinnością. Po prawej stronie znajduje się strome, silnie zalesione zbocze, z dominacją drzew iglastych oraz widocznymi partiami skał. Na wypłaszczonym fragmencie stoku, poniżej drzew, artysta umieścił scenę rodzajową z postaciami w strojach huculskich. Dwaj górale przedstawieni są w pozycji siedzącej i półleżącej, powyżej nich stoi góralka, opierająca dłoń o pień drzewa. Krajobraz wieloplanowy ze szczegółowym sposobem opracowania. W tle widoczne kolejne górskie wzniesienia, częściowo zatarte mgłą. Kolorystyka obrazu utrzymana jest w ciepłej gamie zieleni, błękitów, brązów i ugrów, z niewielkimi akcentami czerwieni w elementach strojów postaci i ubieli ukazanej w odbiciach wody. Światło jest miękkie i rozproszone, szczególnie efektownie zaznaczone na wodzie oraz skałach.

Jeszcze do niedawna w zbiorach Muzeum znajdował się tylko jeden przykład malarstwa o tematyce huculskiej. Jest to niewielki obraz ukazujący dziewczynkę Hucułkę podczas święta Jordanu. Anonimowe dzieło inspirowane twórczością Teodora Axentowicza, powstało najpewniej w latach 20. XX w. W ostatnich dwóch latach Muzeum podjęło starania, by poszerzyć swoją kolekcję malarstwa kresowego, w tym dzieł związanych z tematyką huculską. Zaowocowało to zakupem dwóch cennych obrazów Seweryna Obsta „Hucułka / Góralka” i „Hucuł na polu”. „Perkałab” jest istotnym uzupełnieniem i wzbogaceniem tej kolekcji. Niemałe znaczenie ma również wartość historyczna przedstawienia na płótnie rozwiązań hydrotechnicznych, które stosowano na Huculszczyźnie w 2. poł. XIX w.

To nie ostatnie huculiana, które w tym roku wzbogaciły nasze zbiory. Już wkrótce będziemy mogli się pochwalić nowymi, cennymi nabytkami.

Zadanie pn. Zakup obrazu „Perkałab” autorstwa Aleksandra Mroczkowskiego do zbiorów Muzeum Kresów w Lubaczowie dofinansowano ze środków programu Rozbudowa zbiorów muzealnych – program własny Narodowego Instytutu Muzeów – 2026 pochodzących z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz ze środków Województwa Podkarpackiego.

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN
Przejdź do treści