Image Alt

Muzeum Kresów w Lubaczowie

„Dziedzictwo zakorzenione w krajobrazie – architektura i pamięć”. Za nami lubaczowska odsłona Podkarpackich Dni Architektury

Lubaczowska odsłona Podkarpackich Dni Architektury, która odbyła się 24 czerwca 2026 r., za nami. Motywem przewodnim tegorocznej edycji jest architektura drewniana, która stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych elementów dziedzictwa kulturowego Podkarpacia. Przez stulecia drewno stanowiło bowiem podstawowy materiał budowlany, kształtując charakterystyczny krajobraz kulturowy regionu i wpływając na jego unikalny charakter architektoniczny. Do organizacji Podkarpackich Dni Architektury, inicjatywy realizowanej przez Województwo Podkarpackie, włączyły się, poza Muzeum Kresów w Lubaczowie, także Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, Muzeum Historyczne w Sanoku, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Muzeum Podkarpackie w Krośnie oraz Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach.

PRZYGRÓDEK W BUDOWIE

Taki tytuł nosiły przedpołudniowe zajęcia edukacyjne w ramach lubaczowskiej odsłony Podkarpackich Dni Architektury, które odbyły się środę, 24 czerwca, pod hasłem „Dziedzictwo zakorzenione w krajobrazie – architektura i pamięć”.

Motywem przewodnim spotkania była trwająca budowa Parku Historyczno-Etnograficznego „Przygródek – Wspólnota Kultur”. Główną uwagę zwrócono więc na podejmowane przez Muzeum Kresów w Lubaczowie próby ratowania lokalnego budownictwo drewnianego, poprzez powstającą ekspozycję skansenowską w Zespole Zamkowo-Parkowym w Lubaczowie.

Budownictwo drewniane, szczególnie mieszkalne, jak i gospodarcze, przez stulecia stanowiło charakterystyczny element krajobrazu kulturowego regionu. W tym zakresie w miejscowym środowisku małomiasteczkowym przełomu XIX i XX w. wytworzyła się interesująca forma domów z ciekawą dekoracją architektoniczną w elewacjach szczytowych i gankach.

Głównym celem zajęć była promocja tych niepowtarzalnych walorów lokalnej architektury jako cennej atrakcji regionu. W trakcie spotkania zaprezentowano dzieje i główne cechy miejscowego budownictwa mieszkalnego. W kolejnym etapie odbyły się warsztaty wykonywania kartonowego model lubaczowskiego domu drewnianego. Na koniec, podczas wycieczki na plac budowy, można było zobaczyć jak powstają takie budynki na żywo.

W zajęciach wzięły udział dzieci ze Szkoły Podstawowej im. gen. St. Dąbka w Lubaczowie oraz młodzież z Zespołu Placówek im. Jana Pawła II w Lubaczowie wraz ze swymi nauczycielami i opiekunami. Bardzo dziękujemy wszystkim uczestnikom za cierpliwość i zaangażowanie w działaniach edukacyjnych!

Podkarpackie Dni Architektury, jako inicjatywa realizowana przez Województwo Podkarpackie, a koordynowana przez Departament Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, spełniła swój zasadniczy cel – promocji wyjątkowych wartości architektury drewnianej regionu.

Śladami Mariana Kopfa

Marian Kopf urodził się 27 sierpnia 1926 r. w Lubaczowie. Choć większość dorosłego życia spędził w Krakowie, w którym ukończył Akademię Sztuk Pięknych i pracował jako wykładowca, rodzinne miasto zawsze zajmowało szczególne miejsce w jego sercu i twórczości.

Artysta wielokrotnie podkreślał, że malował i rysował Lubaczów, aby uchronić przed zapomnieniem historyczny pejzaż miejski, który bezpowrotnie znikał w wyniku powojennych wyburzeń, remontów i nowej zabudowy.

Głównym założeniem spaceru „Śladami Mariana Kopfa” było porównanie dawnej architektury Lubaczowa, utrwalonej na realistycznych obrazach Mariana Kopfa sprzed kilkudziesięciu lat, z obecnym wyglądem ulic i budynków.

Punktem wyjścia dla tego miejskiego wędrowania była wystawa czasowa „Wszyscy przeciw wszystkim. Kopf nieznany. W stulecie urodzin artysty malarza Mariana Kopfa (1926–2019)”, zorganizowana w Galerii Oficyna w Zespole Zamkowo-Parkowym w Lubaczowie.

Ekspozycja odsłoniła przed zwiedzającymi zupełnie nowe, intymne oblicze krakowskiego artysty o lubaczowskich korzeniach. Obok doskonale znanych pejzaży miejskich, na wystawie pojawiły się dzieła dotychczas nieprezentowane szerszej publiczności, wypożyczone m.in. z Muzeum Narodowego w Kielcach czy Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie. Tytuł „Wszyscy przeciw wszystkim” bezpośrednio nawiązuje do trudnych emocji, niepokoju, motywów „strachu” oraz wojennej traumy, którą młody Kopf przeżył właśnie tutaj, w Lubaczowie.

Wspominał po latach:

Wojna 1939 r. zastała mnie w Lubaczowie. Pamiętam dobrze, jak Niemcy wkroczyli do Lubaczowa. Jechali czołgami, ziemia trzęsła się pod nogami, a ja patrzyłem na nich, stojąc przy furtce domu przy ulicy Kościuszki…

To z tych młodzieńczych obserwacji i wojennych lęków zrodziła się ewolucja jego stylu – od realizmu, przez bolesną ekspresję figuratywną, aż po chłodną abstrakcję geometryczną.

Po przeżyciu artystycznego wstrząsu w murach galerii, uczestnicy wydarzenia wyszli bezpośrednio w przestrzeń miejską. Spacer śladami Mariana Kopfa miał w sobie coś z magii odsłaniania ukrytych warstw rzeczywistości. Z przewodnikiem w ręku i z pamięcią obrazów mistrza pod powiekami, mieszkańcy mogli zobaczyć Lubaczów dokładnie takim, jakim widział go artysta…

Janusz Mazur, Barbara Kubrak

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści