Muzeum Kresów w Lubaczowie

Portrety małżeństwa Jakuszów pędzla Osypa Kuryłasa w naszych zbiorach

Kolekcję Muzeum Kresów w Lubaczowie w ostatnim czasie, dzięki dofinansowaniu Województwa Podkarpackiego, wzbogaciły dwa wyjątkowe portrety autorstwa wybitnego artysty.

Portrety ukazują małżeństwo Lucjana Piotra i Walerii Jakuszów, przedstawicieli inteligencji polskiej końca XIX i początku XX w. Lucjan Piotr Jakusz (1842–1926) był ziemianinem, ukończył Carski Uniwersytet Moskiewski i Akademią Medyczną w Warszawie. W 1863 r. był uczestnikiem powstania styczniowego. Waleria z Łukaszewiczów Jakuszowa (1844–1872) była pierwszą żoną Lucjana. Ukazana jest na portrecie w czarnej sukni, która jest wyrazem żałoby narodowej po klęsce powstania styczniowego, a jednocześnie manifestacją uczuć patriotycznych. Obraz wykonany został wiele lat po jej śmierci, zapewne na podstawie fotografii z epoki. Obydwoje małżonkowie związani byli z Warszawą (gdzie mieszkali i gdzie spoczywają na cmentarzu powązkowskim) oraz okresowo ze Lwowem i Krakowem. W tym ostatnim mieście pracownię malarską prowadził Osyp Kuryłas i tam zapewne powstały portrety Jakuszów.

Osyp Kuryłas uznawany jest obok Iwana Trusza, za jednego z najwybitniejszych ukraińskich malarzy 1. połowy XX w. Urodził się w 1870 r. w Szczercu, niedaleko Lwowa. Talent malarski, który objawił się w okresie młodzieńczym, rozwijał początkowo we Lwowskiej Szkole Przemysłowej, a następnie w trakcie studiów na Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, w której tworzył pod okiem takich mistrzów jak Florian Cynk, Jacek Malczewski czy Leon Wyczółkowski. W tym czasie stał się także aktywnym członkiem Towarzystwa dla Rozwoju Sztuki Ruskiej, pierwszej organizacji ukraińskiej tego typu na terenie ówczesnej Galicji. Po zakończeniu studiów w 1901 r. osiadł w Krakowie. W 1903 r. odbył podróż artystyczną do Wiednia, Monachium, Drezna i Pragi. Na przełomie stuleci wystawiał w Krakowie, Lwowie, a także w Poznaniu, a w późniejszych latach również w Warszawie. Związki z kulturą polską przełożyły się również na życie osobiste. W 1906 r. ożenił się z Polką Walerią Skorgan. Pozostał jednak wierny kulturze ukraińskiej. W okresie I wojny światowej jako artysta malarz i grafik służył w kwaterze pasowej Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych. W okresie międzywojennym zamieszkał we Lwowie, gdzie zajął się pracą pedagogiczną. Był też uznanym twórcą dzieł malarstwa religijnego, szczególnie obrazów – ikon do ikonostasów w wielu cerkwiach na pograniczu polsko-ukraińskim, w tym do cerkwi w Starym Dzikowie, które obecnie znajdują się w naszych zbiorach. W dziełach tych wykorzystywał doświadczenia wyniesione z czasów studiów i pracy artystycznej w Krakowie. W tym zakresie inspirował się malarstwem Jana Matejki, które twórczo rozwijał w sztuce cerkiewnej.

Dofinansowani ze środków Województwa Podkarpackiego

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści