Muzeum Kresów w Lubaczowie

Święta z pisanką w naszym Muzeum

W dniach 29 i 30 marca 2023 r. w siedzibie głównej Muzeum odbyły się zajęcia poświęcone tradycjom wielkanocnym oraz warsztaty wykonywania pisanek dla dzieci.

Święta wielkanocne to jedne z piękniejszych w polskiej, chrześcijańskiej tradycji, bogate w obrzędy i zwyczaje. W toku muzealnych zajęć przypomniano te najważniejsze, związane z obchodami Wielkiego Tygodnia, Wielkanocy oraz z atrybutami polskiej obrzędowości wielkanocnej. Najważniejszym symbolem Świat Wielkanocnych jest jajko. Wielkanocne „kraszanki”, „pisanki”, barwione i dekorowane w różnych technikach, są uniwersalnym symbolem życia, początku istnienia i siły witalnej. Pisanki i tradycje zdobienia jaj wielkanocnych stały się też tematem muzealnych zajęć.

Dawniej wzory na pisankach wykonywano przede wszystkim metodą batiku (popularną zwłaszcza na wschodzie i w centrum Polski). W tym celu rysowano na jajku wzór z roztopionego wosku, posługując się maleńkim lejkiem. Następnie zanurzano jajko w barwniku, który pokrywał całą pisankę z wyjątkiem miejsc pod woskiem, proces ten można było powtarzać wielokrotnie. Bardzo piękne są zdobienia wykonywane metodą rytowniczą. W tym celu na wcześniej zabarwionych jajkach wyskrobuje się wzór za pomocą żyletki lub nożyka.

Nowsze techniki polegają na oklejaniu jajek kolorowa włóczką albo surowcami naturalnymi, np. rdzeniem sitowia czy czarnego bzu (głównie na Mazowszu i Kurpiach). W okolicach Łowicza znane jest oklejanie wydmuszek miniaturowymi wycinankami.

Wiele uwagi poświęcono także plastyce obrzędowej świąt wielkanocnych regionu lubaczowskiego, w tym tradycjom pisankarskim. Wśród lubaczowskich pisanek przeważają wykonane w technice batikowej, nieco rzadziej występują zdobione techniką rytowniczą. Wśród motywów przeważają wzory geometryczne i roślinne (jodełki, krzyżyki, gwiazdki, spirale), będące jeszcze odbiciem wierzeń przedchrześcijańskich. Niekiedy, zwłaszcza w pisankach zdobionych techniką drapaną, występują motywy figuralne – realistyczne przedstawienia ludzi oraz zwierząt, a także okolicznościowe napisy. Cechą charakterystyczna lubaczowskich pisanek jest ciemna barwa tła, od brązów po czerń.

Pisanki ze zbiorów lubaczowskiego muzeum są w większości dziełami lokalnych twórców m.in. z Lubaczowa  Cieszanowa, Niemstowa, Nowej Grobli, Podlesiny, Starego Sioła, Nowego Brusna, Łukawicy. Najstarsze pochodzą z połowy XX w., nowsze zostały wykonane m.in. przez pisankarkę Franciszkę Wilczyńska z Łukawicy oraz jej córkę Janinę Kulik.

Uczestnicy warsztatów mieli także okazję  wykonać własne pisanki w różnych technikach plastycznych: malowane akrylami, wyklejane wycinankami i serwetkami (decoupage). W świątecznych zajęciach wzięli udział uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr 1 im. gen. Stanisława Dąbka w Lubaczowie oraz ze Szkoły Podstawowej im. gen. Józefa Kustronia w Oleszycach.

ZAPRASZAMY DO ODWIEDZIN

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

ul. Jana III Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów

Radruż 13
37-620 Horyniec-Zdrój

Nowe Brusno 103
37-620 Horyniec-Zdrój

Przejdź do treści